Đây là chỗ nhiều người viết hiểu nhầm, và hiểu nhầm này có thể dẫn tới rắc rối thật.
Bài này nêu nguyên tắc chung; trường hợp cụ thể phụ thuộc thoả thuận và quy định hiện hành.
Nguyên tắc
Việc mình có được dùng lại bài không phụ thuộc vào việc ai viết ra nó, mà phụ thuộc vào thoả thuận đã ký.
Đã chuyển giao quyền khai thác thì dùng lại có thể là vi phạm, kể cả khi mình là người viết.
Các mức thường gặp
Được dùng lại tự do.
Được dùng làm mẫu năng lực nhưng không đăng lại.
Không được dùng dưới bất kỳ hình thức nào.
Ba mức này khác nhau rất xa, nên phải biết mình ở mức nào.
Dùng lại ý tưởng thì sao
Kiến thức và hiểu biết mình tích luỹ được là của mình.
Viết một bài mới về cùng chủ đề, với cấu trúc và câu chữ khác, thường là chuyện bình thường — nhưng chép lại đoạn văn cụ thể thì không.
Nếu hợp đồng có điều khoản hạn chế viết về cùng chủ đề thì phải theo điều khoản đó.
Với bài đăng nhiều nơi
Đăng cùng một bài ở nhiều nơi có thể vi phạm thoả thuận với nơi đầu tiên.
Cần kiểm điều khoản trước, và nếu muốn đăng lại thì xin phép.
Với bài tự viết cho kênh của mình
Không có ràng buộc với ai thì tự do dùng lại, sửa, gộp thành sách, hoặc bán quyền.
Đây là một lý do đáng kể để duy trì kênh riêng bên cạnh việc viết thuê.
Thói quen nên có
Lưu điều khoản về quyền cùng với bản bài, để sau này tra lại được mà không phải nhớ.
Hỏi đáp nhanh
Mình viết ra bài thì có được dùng lại không?
Không nhất thiết. Điều đó phụ thuộc vào thoả thuận đã ký — đã chuyển giao quyền khai thác thì dùng lại có thể là vi phạm.
Các mức quyền thường gặp là gì?
Được dùng lại tự do; được dùng làm mẫu năng lực nhưng không đăng lại; và không được dùng dưới bất kỳ hình thức nào.
Dùng lại ý tưởng có được không?
Kiến thức mình tích luỹ là của mình, và viết bài mới về cùng chủ đề với cấu trúc khác thường là bình thường — nhưng chép lại đoạn văn cụ thể thì không.
Vì sao nên duy trì kênh riêng?
Vì bài tự viết cho kênh của mình không có ràng buộc với ai, nên được tự do dùng lại, sửa, gộp thành sách hoặc bán quyền.
